Ο Άι Βασίλης και πώς ο Άγιος Νικόλαος έγινε ο χαμογελαστός χοντρούλης γεράκος με την κόκκινη στολή
Είναι χοντρούλης, καλοσυνάτος, φοράει κόκκινα και ζει στον Βόρειο Πόλο παρέα με ξωτικά.
Κάθε χρόνο. Κάθε χρόνο, το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων, ταξιδεύει με ένα έλκηθρο που το σέρνουν μαγικοί τάρανδοι, για να μοιράσει δώρα στα παιδιά όλου του κόσμου.
Μα πώς έφτασε ο Άι Βασίλης να αποκτήσει αυτή τη φαντασμαγορική ταυτότητα; Και γιατί εμείς, στην Ελλάδα, του έχουμε δώσει την ονομασία του Μέγα Βασιλείου της Καππαδοκίας, ενώ στο εξωτερικό τον λένε Άγιο Νικόλαο (Santa Claus) ;
Η αρχή της ιστορίας: Ο Άγιος Νικόλαος και οι θρύλοι
Ο Άγιος Βασίλης ως η γιορτινή μορφή που γνωρίζουμε σήμερα έχει τις ρίζες του στον Άγιο Νικόλαο, έναν Έλληνα επίσκοπο του 4ου αιώνα από τη Μύρα της Λυκίας (στην σημερινή Τουρκία).
Ο Άγιος Νικόλαος ήταν διάσημος για τη φιλανθρωπία του, όπως σε μια ιστορία όπου έσωσε τρεις φτωχές κοπέλες από το να γίνουν σκλάβες, ρίχνοντας χρυσά νομίσματα από την καμινάδα του σπιτιού τους. Αυτή η πράξη του έδωσε τον τίτλο του προστάτη των παιδιών και των ναυτικών.
Οι Ολλανδοί τον γιόρτασαν ως Sinterklaas κι από την Ολλανδία, κατά την αποίκηση της Αμερικής, μετέφεραν τον θρύλο του κι εκεί όπου με τον καιρό το όνομά του εξελίχθηκε σε Santa Claus, καθώς προσαρμόστηκε στα Αγγλικά, με την επικράτηση αυτής της γλώσσας.
Η εμφάνιση που όλοι γνωρίζουμε
Η σημερινή εικόνα του Άι Βασίλη δεν γεννήθηκε από κάποιο εκκλησιαστικό κείμενο αλλά από την… καλλιτεχνική φαντασία. Στις αρχές του 19ου αιώνα, ο Clement Clarke Moore έγραψε το ποίημα “A Visit from St. Nicholas” (γνωστό και ως “Twas the Night Before Christmas”) που περιέγραψε τον Santa ως έναν χαμογελαστό, στρογγυλοπρόσωπο γεράκο:
His eyes—how they twinkled! his dimples how merry!
His cheeks were like roses, his nose like a cherry!
His droll little mouth was drawn up like a bow
And the beard of his chin was as white as the snow;
…
He had a broad face and a little round belly,
That shook when he laughed, like a bowlful of jelly.
Τα μάτια του—πώς έλαμπαν! Τα λακκάκια του, πόσο χαρωπά!
Τα μάγουλά του ήταν σαν τριαντάφυλλα, η μύτη του σαν κεράσι!
Το αστείο, μικρό στόμα του ήταν τοξοτό,
κι η γενειάδα του στο πηγούνι ήταν λευκή σαν το χιόνι.
Είχε πλατύ πρόσωπο και μια μικρή, στρογγυλή κοιλιά,
που κουνιόταν όταν γελούσε, σαν ένα μπολ με ζελέ.
Ο Άι Βασίλης της Coca-Cola
Ο Άγιος Βασίλης, όπως τον γνωρίζουμε σήμερα, ο χοντρούλης, χαρωπός ηλικιωμένος άνδρας με την κόκκινη φορεσιά και τη λευκή γενειάδα, δεν είχε πάντα την ίδια εμφάνιση.
Πριν το 1931, οι αναπαραστάσεις του διέφεραν σημαντικά, κι άλλες φορές δείχναν έναν ψηλό και λιπόσαρκο άνδρα μέχρι ένα καπως τρομακτικό ξωτικό. Κι η φορεσιά του μπορεί να ήταν από ρόμπα επισκόπου ως φορεσιά κυνηγού.
Η Coca-Cola ξεκίνησε να χρησιμοποιεί τον Άγιο Βασίλη στις διαφημίσεις της τη δεκαετία του 1920. Αρχικά, οι εικόνες βασίζονταν σε έναν αυστηρότερο Άγιο, όπως τον είχε σχεδιάσει ο Thomas Nast.
Το 1931, η εταιρεία ανέθεσε στον Haddon Sundblom να δημιουργήσει μια πιο ζεστή και φιλική εκδοχή του κι αυτός, αντλώντας έμπνευση από το ποίημα του Clement Clarke Moore για το οποίο μιλησαμε πιο πάνω, αλλά και την εικόνα του Nast, δημιούργησε έναν χαμογελαστό, εύθυμο και πολύ ανθρώπινο Άγιο. Αν και πολλοί πιστεύουν ότι το κόκκινο κοστούμι του Βασίλη προέκυψε από τη σύνδεσή του με την Coca-Cola, η συγκεκριμένη απόχρωση είχε ήδη εμφανιστεί σε παλιότερες αναπαραστάσεις.
Από το 1931 έως το 1964, ο Άγιος Βασίλης εμφανιζόταν σε διαφημίσεις της Coca-Cola, προσφέροντας παιχνίδια στα παιδιά κι απολαμβάνοντας το αναψυκτικό του. Τα αρχικά έργα του Sundblom προσαρμόστηκαν για διάφορα μέσα, όπως αφίσες, πινακίδες και διακοσμητικά.
Ένα ενδιαφέρον γεγονός είναι ότι η μορφή αυτού του “νέου”, ας πούμε, Άγιου Βασίλη βασίστηκε αρχικά σε έναν φίλο του Sundblom, τον Lou Prentiss, και αργότερα στον ίδιο τον καλλιτέχνη.
Με τις διαφημιστικές εκστρατείες του αναψυκτικού εξαπλώθηκε κι η συγκεκριμένη εικόνα και τελικώς καθιερώθηκε παγκοσμίως. Σήμερα, όταν πούμε Άι Βασίλης, μας έρχεται η πολύ συγκεκριμένη μορφή στο μυαλό.
Γιατί στην Ελλάδα τον λέμε Άι Βασίλη;
Στην ελληνική παράδοση, ο Άγιος Βασίλειος ήταν ένας σημαντικός ιεράρχης της Ορθοδοξίας και γνωστός για τη φιλανθρωπική του δράση και ας πούμε, ο δικός μας “Άγιος των δώρων.”
Τιμώντας τον τη μέρα της Πρωτοχρονιάς, συνδέσαμε την παράδοση των δώρων με τη γιορτή του κι η μορφή του ταυτίστηκε με τον ξενικό Santa Claus κι ειδικά στις δεκαετίες του 1950 και του 1960, κυρίως στις μεγάλες πόλεις, από τους Έλληνες μετανάστες που με τις ευχετήριες χριστουγεννιάτικες κάρτες τους εισήγαγαν την «δυτική» μορφή του. Βρες σε εμάς όμορφες χριστουγεννιάτικες κάρτες για να στειλεις τις χριστουγεννιάτικες ευχές σου:
Ο Άι Βασίλης στον κινηματογράφο
Πολλοί σκηνοθέτες αγάπησαν τον Άγιο Βασίλη, και δεν είναι τυχαίο που τον είδαμε σε δεκάδες ταινίες. Μερικές από τις πιο χαρακτηριστικές:
Ταινίες με θέμα τον Άγιο Βασίλη!
Γιατί τον αγαπάμε τόσο;
Μα ποιος δεν αγαπάει κάποιον που… φέρνει δώρα;!
Μάλλον οφείλεται και στο ότι οι γονείς, συνήθως, μπαίνουν στον έξτρα κόπο να καλλιεργήσουν τον μύθο, και παρότι αγοράζουν οι ίδιοι τα δώρα, ενίοτε με δυσκολία και στερήσεις, τα χαρίζουν στον μύθο του Άι Βασίλη, και σκηνοθετούν την επίσκεψή του, χαρίζοντας περισσή μαγεία, μαζί με τα δώρα.
Βέβαια, κάποια χρονιά θα γίνει η αποκάλυψη και τότε θα υπάρξει και λίγη λύπη, όμως η ζωή θέλει και το γλυκό της παραμύθι, ειδικά για τις τρυφερές ψυχούλες των παιδιών.
Δες εδώ όμορφα χριστουγεννιάτικα δώρα, να… ενισχύσεις τον σάκο του Αγίου!
Κούπα Χιουμοριστική – Επικαλούμαι το Δικαίωμα της Σιωπής
Price range: 7,95 € through 10,90 €
Πηγές
- poets.org: “A Visit from St. Nicholas” του Clement Clarke Moore
- coca-colacompany.com: Haddon Sundblom and the Coca‑Cola Santas
- britannica.com: St. Nicholas, bishop of Myra
- el.wikipedia.org: Άι Βασίλης
